ABD’de genetiği değiştirilmiş bir domuzdan alınan böbrek, 66 yaşındaki Tim Andrews’un vücudunda dokuz ay boyunca çalışarak tıp tarihinde önemli bir başarıya imza attı.
Domuz böbreği sayesinde 271 gün boyunca diyalize ihtiyaç duymayan Andrews, organın çıkarılmasından birkaç ay sonra hayatını kaybetmiş bir insan bağışçıdan alınan böbrekle yeniden nakil oldu.
Vaka, hayvandan insana gerçekleştirilen böbrek naklinin, uygun bir insan organı bulununcaya kadar geçici çözüm olarak kullanıldığı ilk başarılı örnek olarak kayıtlara geçti. Araştırmanın sonuçları tıp dergisi The Lancet’te yayımlandı.
İnsan böbreği bulma ihtimali yüzde 9’du
Tip 2 diyabete bağlı son dönem böbrek yetmezliği yaşayan Andrews’un, beş yıl içinde uygun bir insan böbreğine ulaşma ihtimalinin yalnızca yüzde 9 olduğu hesaplandı.
Aynı dönemde hayatını kaybetme veya sağlık durumu nedeniyle nakil listesinden çıkarılma riskinin ise yüzde 40’tan fazla olduğu belirtildi.
Andrews’a 25 Ocak 2025’te Massachusetts General Hospital’da genetiği değiştirilmiş domuz böbreği nakledildi. Ameliyat, ağır hastaların henüz genel kullanıma sunulmamış tedavilere erişmesine imkân veren özel izin kapsamında gerçekleştirildi.
Domuzun DNA’sında 69 değişiklik yapıldı
“Wilma” adı verilen Yucatan cinsi minyatür domuzun DNA’sında, böbreğin insan vücuduyla daha uyumlu hale getirilmesi için 69 değişiklik yapıldı.
Bu değişikliklerin bir bölümü organın insan bağışıklık sistemi tarafından hızla reddedilmesini önlemeyi, bir bölümü ise domuzlardan insanlara geçebilecek virüs riskini azaltmayı amaçladı. İltihaplanma, kanın pıhtılaşması ve bağışıklık sisteminin çalışmasıyla ilgili bazı insan genleri de organa eklendi.
Nakledilen böbrek ameliyat sırasında idrar üretmeye başladı. İlk hafta günde dört ila beş litre idrar üreten organ, Andrews’un diyalizden kurtulmasını sağladı.
Böbrek 271 gün sonra çıkarıldı
Nakilden yaklaşık iki hafta sonra bağışıklık sisteminin böbreğe saldırdığı ilk reddetme belirtisi ortaya çıktı. Doktorlar bu durumu bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla kontrol altına aldı.
Yaklaşık altı ay sonra ise böbreğin damarlarında hasar ve iltihaplanma gelişti. Damarların içinde oluşan pıhtılar, organın kanı süzme kapasitesini giderek azalttı.
Hasarın geri döndürülemez hale gelmesi üzerine domuz böbreği, nakilden 271 gün sonra çıkarıldı. Andrews bir süre yeniden diyalize bağlandı.
İnsan böbreği nakli başarıyla yapıldı
Domuz böbreğinin çıkarılmasından birkaç ay sonra Andrews’a uygun bir insan bağışçı bulundu. Ocak 2026’da yapılan naklin başarılı olduğu ve insan böbreğinin takip sürecinde normal şekilde çalışmayı sürdürdüğü açıklandı.
Araştırmacılar, domuz böbreğinin Andrews’un bağışıklık sisteminde daha sonraki insan naklini zorlaştıracak yeni antikorlar oluşturmadığını belirledi. Hastada domuz kaynaklı herhangi bir virüs veya başka bir hastalık etkenine de rastlanmadı.
Doktorlar, bu sonuçların hayvan organlarının insan nakline kadar geçici bir “köprü” olarak kullanılabileceğini gösterdiğini belirtti. Bununla birlikte çalışmanın yalnızca tek bir hastaya dayandığına dikkat çekilerek yöntemin güvenliği ve uzun vadeli başarısı için daha geniş klinik araştırmalara ihtiyaç bulunduğu vurgulandı.
